Markaziy bank oltin quymalari: sotib olish va sotish
Finmind tahririyati · · Yangilangan · Oʻqish vaqti: 6 daqiqa
Markaziy bank oltin quymalari banklarda qanday sotiladi va qaytarib olinadi, narx va sotuv-xarid farqi qanday ishlaydi, oltin jamgʻarma uchun nima qila oladi.
Qisqacha
Markaziy bank yuqori sofdagi oʻlchangan oltin quymalarni muhrlangan qadoqda tijorat banklari orqali sotadi va qaytarib sotib oladi.
Narxlar jahon oltin narxi va soʻm kursiga ergashadi hamda har kuni cbu.uz saytida eʼlon qilinadi.
Qaytarib sotib olish narxi sotish narxidan ancha past, shuning uchun qisqa muddatli saqlash bu farqni kamdan-kam qoplaydi.
Oltin foiz ham, dividend ham toʻlamaydi; uning butun daromadi narxdan keladi.
Oltindan soʻm zaiflashishiga qarshi kichik himoya sifatida foydalaning, uni yillar davomida saqlang va qadogʻini butun saqlang.
Bepul Finmind hisobi bilan boshlang
U butun bozor boʻyicha buyurtmalar roʻyxati va mashq simulyatorini qoʻshadi. Bir marta toʻlanadigan Essentials tarifi broker koʻchirmalaringiz asosidagi portfel hisobini va oʻz brokerlik hisobingiz orqali buyurtmalarni qoʻshadi. Premium baholash, soliq deklaratsiyasi va stop-loss buyurtmalarini qoʻshadi.
Qayta muvozanatlash nima, kalendar va chegara usullari, yangi pul va dividendlar bilan muvozanatlash, UZSE investorlari uchun xarajat va soliq masalalari.
Portfelning qancha qismini bitta aksiyaga qoʻyishni qanday hal qilish kerak: oddiy qoidalar, hisob-kitob misollari va UZSE aksiyalarining likvidlik chegaralari.
Oltin Oʻzbekistonda qiymatni saqlash vositasi sifatida uzoq tarixga ega va Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki (MB) uni standart shaklda saqlashni osonlashtiradi: tijorat banklari orqali sotiladigan va qaytarib sotib olinadigan oʻlchovli oltin quymalar. Koʻp jamgʻaruvchilar uchun bu tozalik yoki qalbakilik haqida qaygʻurmasdan oltinga egalik qilishning eng oddiy yoʻli. Ushbu qoʻllanma quymalar qanday sotilishi va narxlanishini, ularni sotib olish va sotish qanchaga tushishini hamda oltin jamgʻarma rejasida qanday oʻrin tutishini tushuntiradi.
Markaziy bank nimani sotadi
Markaziy bank maʼlumotiga koʻra, quymalar aholining investitsiya va jamgʻarish imkoniyatlarini kengaytirish uchun tijorat banklari orqali sotiladi. 2026-yil sentyabr holatiga:
Quymalar beshta vaznda chiqariladi: 5, 10, 20, 50 va 100 gramm.
Ular 999.9 probali oltindan tayyorlanadi.
Har bir quyma sertifikat vazifasini bajaradigan va quyma bilan bir xil noyob seriya raqamiga ega maxsus himoya qadoqda sotiladi.
Qadogʻi shikastlanmagan quymalarni Oʻzbekistondan olib chiqish mumkin.
Markaziy bank quymalarni sotadigan va qaytarib oladigan bank filiallari roʻyxatini har bir filialda qolgan har bir vazndagi quymalar soni bilan cbu.uz saytida eʼlon qiladi. Mavjudlik filial va vaznga qarab farq qiladi, shuning uchun borishdan oldin tekshiring.
Narx qanday belgilanadi
Markaziy bank sotish va qaytarib sotib olish narxlarini soʻmda, jahon bozoridagi bir gramm oltin narxiga ustama qoʻshib (sotish uchun) yoki chegirma ayirib (qaytarib olish uchun) belgilaydi. Markaziy bank maʼlumotiga koʻra, ustama va chegirma quymalarni chiqarish va muomalada boʻlishi bilan bogʻliq xarajatlarni qoplaydi. Narxlar har kuni Markaziy bank saytida eʼlon qilinadi va xalqaro oltin bozori oʻzgarganda kun davomida qayta koʻrib chiqilishi mumkin.
Bundan ikki xulosa kelib chiqadi:
Oltinning soʻmdagi narxi ikki narsaga ergashadi: odatda AQSh dollarida keltiriladigan jahon oltin narxi va soʻm kursi. Jahon oltini oʻzgarmasa ham soʻm zaiflashsa, quyma soʻmda qimmatlashishi mumkin va aksincha.
Sotib olish va sotish orasida farq bor. Siz sotish narxida sotib olasiz va pastroq qaytarib olish narxida sotasiz.
2026-yil 28-sentyabrda Markaziy bank qadogʻi butun quymalar uchun quyidagi narxlarni eʼlon qilgan:
5 gramm: sotish narxi 8,976,000 soʻm, qaytarib olish narxi 8,079,000 soʻm.
100 gramm: sotish narxi 179,528,000 soʻm, qaytarib olish narxi 161,576,000 soʻm.
Ikkala holatda ham qaytarib olish narxi sotish narxidan taxminan 10% past boʻlgan. Oddiy qilib aytganda, quymani sotib olib, oʻsha kuni qaytarib sotsangiz, toʻlaganingizning taxminan 90% ini qaytarib olasiz. Qadogʻi shikastlangan yoki texnik talablarga javob bermaydigan quyma uchun qaytarib olish narxi yanada past boʻlgan (5 gramm uchun 7,997,000 soʻm) va toʻlovdan oldin quymaning haqiqiyligi tekshiriladi. Qadogʻi butun quymalar bank filiallarida darhol toʻlov bilan qaytarib olinadi.
Bular bir kunlik narxlar. Sotib olish yoki sotishdan oldin joriy raqamlar uchun Markaziy bank sahifasini tekshiring.
Markaziy bank oltin quymalari narxi: 10 g quymani sotib olish va qaytarib sotish
10 g quyma uchun UZS
Quymani sotib olish narxi
Qaytarib sotib olish narxi, qadoqi butun quyma
Bu daromad uchun nimani anglatadi
Farq kirish xarajati kabi ishlaydi. Yaxlit raqamlar bilan shartli misol: sotuv-xarid farqi 10% boʻlsa, zararsiz chiqish uchun oltinning soʻmdagi jahon narxi taxminan 11% oshishi kerak (chunki 90 × 1.11 taxminan 100). Bir necha oy saqlangan quyma, oltin keskin oshmasa, bu farqni qoplashi qiyin. Koʻp yil saqlangan quymada buning uchun koʻproq vaqt bor, lekin kafolat yoʻq.
Oltin saqlab turganingizda hech narsa toʻlamaydi: foiz ham, dividend ham, kupon ham yoʻq. Uning butun daromadi narx oʻzgarishidan keladi. Soʻm omonati yoki obligatsiya saqlaganingiz uchun sizga toʻlaydi, oltin esa toʻlamaydi.
Soliq
2026-yil sentyabr holatiga Soliq kodeksining 378-moddasi 7-bandiga koʻra, jismoniy shaxsning oʻziga tegishli mol-mulkni sotishdan olgan daromadiga, ushbu bandda sanab oʻtilgan istisnolardan tashqari (masalan, baʼzi qimmatli qogʻozlar, yuridik shaxslar ustav kapitalidagi ulushlar, noturar joylar va 36 oydan kam egalik qilingan uy-joylar), jismoniy shaxslardan olinadigan daromad soligʻi solinmaydi. Oltin quymalar sanab oʻtilgan istisnolar qatorida emas.
Oltin nima qila oladi va nima qila olmaydi
Nima qila oladi:
Soʻm zaiflashuvidan himoya qilish. Oltin jahon bozorida dollarda narxlangani uchun uning soʻmdagi narxi soʻm zaiflashganda oshishga moyil. U xorijiy valyutada saqlashga oʻxshash rol oʻynashi mumkin; investorlar uchun valyuta riski maqolasiga qarang.
Diversifikatsiya qilish. Oltin Oʻzbekiston aksiyalari yoki omonatlari bilan bir xil harakatlanmaydi, shuning uchun kichik ulush portfel tebranishlarini yumshatishi mumkin.
Oddiy va moddiy boʻlish. Sertifikatli standart quymani tushunish va qaytarib sotish oson.
Nima qila olmaydi:
Daromad keltirish. Daromadlilik yoʻqligi uzoq davrlarda u butunlay narx oshishiga tayanishini bildiradi.
Narx tushishidan qochish. Jahon oltin narxlari uzoq pasayish davrlarini boshdan kechirgan. Soʻmda esa kuchliroq soʻm ham quymalaringiz qiymatini pasaytirishi mumkin.
Savdoda tekin boʻlish. Sotuv-xarid farqi tez-tez sotib olish va sotishni qimmat qiladi.
Saqlashda tekin boʻlish. Quymalarni uyda saqlash oʻgʻirlik va yoʻqotish riskini oʻz ichiga oladi; bankdagi seyf katagi pul turadi.
Oltindan oqilona foydalanish
Rolini belgilang. Jamgʻarmangiz yadrosi emas, soʻmga qarshi himoya va diversifikator.
Ulushini kamtarona tuting. Koʻp investorlar oltinni omonat, obligatsiya va aksiyalar bilan birga jami jamgʻarmaning kichik qismi sifatida saqlaydi. Aktivlar taqsimoti maqolasiga qarang.
Yillab saqlashni rejalashtiring. Sotuv-xarid farqi qisqa saqlash muddatlarini qimmat qiladi.
Qadoqni butun saqlang. Shikastlangan qadoq pastroq qaytarib olish narxi va haqiqiylik tekshiruvini anglatadi.
Xavfsiz saqlang. Quymalarni qayerda saqlashingiz narxi va xavfsizligini hisobga oling.
Toʻliq xarajatga qarang. Farqni omonat shu davrda toʻlaydigan foiz bilan solishtiring.
Finminddagi pullik Oltin funksiyasi Markaziy bankdan har kuni yangilanadigan quyma narxlarini va har bir bank filialidagi quymalar qoldigʻini koʻrsatadi, shunda har bir vazndagi quymalar qayerda mavjudligini koʻrasiz.
Koʻp beriladigan savollar
2026-yil sentyabr holatiga Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tijorat banklari orqali 999.9 probali oltindan tayyorlangan 5, 10, 20, 50 va 100 grammlik quymalarni sotadi. Har bir quyma sertifikat vazifasini bajaradigan, quyma bilan bir xil seriya raqamli himoya qadoqda keladi.
2026-yil 28-sentyabrda qadogʻi butun quymalar uchun Markaziy bankning qaytarib olish narxi sotish narxidan taxminan 10% past boʻlgan, shuning uchun darhol qaytarib sotish toʻlaganingizning taxminan 90% ini qaytaradi. Farq narxlar bilan oʻzgaradi, shuning uchun Markaziy bankning kundalik raqamlarini tekshiring.
Uzoq davrlarda qilishi mumkin, asosan soʻm zaiflashganda uning soʻmdagi narxi oshgani uchun. Lekin oltin narxlari ham baʼzan tushadi, u foiz toʻlamaydi va sotuv-xarid farqi sezilarli. U butun reja emas, diversifikatsiyalangan rejaning bir qismi sifatida yaxshiroq ishlaydi.
2026-yil sentyabr holatiga Soliq kodeksining 378-moddasi 7-bandiga koʻra, jismoniy shaxsning oʻziga tegishli mol-mulkni sotishdan olgan daromadiga, shu bandda sanab oʻtilgan toifalardan tashqari, soliq solinmaydi va oltin quymalar ular qatorida emas. Katta sotuvdan oldin amaldagi qoidalarni tekshiring.
Ushbu maqola faqat taʼlim uchun moʻljallangan va investitsiya maslahati emas. Qimmatli qogʻozlarga investitsiya qilish xavf bilan bogʻliq, jumladan kiritilgan mablagʻni yoʻqotish xavfi ham bor.
Maqoladagi asosiy atamalar
Kupon
Obligatsiya egasiga toʻlanadigan foiz: odatda nominal qiymatning qatʼiy foizi, belgilangan sanalarda toʻlanadi.
Markaziy bank oltin quymalari narxi, 10 g quyma, 2026-yil iyul dan 2026-yil sentyabr gacha. Manba: Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki. Markaziy bank 10 g quyma uchun narx eʼlon qilgan har bir kundagi narx. Finmind tomonidan 2026-yil 28-sentyabr kuni olingan.
